"Κοινωνικοοικονομικοπολιτικοσυναισθηματικοί προβληματισμοί "

Τρίτη, 9 Μαΐου 2017

η εκδήλωση-συζήτηση της Κίνησης πολιτών Επανομής αναλύοντας το "Γιατί δεν αντιδρούν οι Έλληνες"

Η ΚΠΕ αποφάσισε σε μια δύσκολη περίοδο για τον τόπο μας να οργανώσει μια σειρά από συζητήσεις πάνω σε θέματα και προβλήματα της επικαιρότητας τόσο τοπικά όσο και γενικότερα. Προσπαθούμε να παραμείνουμε ένας χώρος προβληματισμού από τη μια αλλά και παρέμβασης από την άλλη. Να φωτίσουμε πλευρές και να κατανοήσουμε βαθύτερα τα προβλήματα που βιώνουμε όλοι μας,  για να είναι η όποια δράση μας πιο αποτελεσματική. Αυτό φιλοδοξούμε να πετύχουμε με την σημερινή συζήτηση.
Ας περάσουμε όμως στο θέμα μας. Το ερώτημα «γιατί δεν αντιδρούν οι έλληνες;» πλανάται όχι μόνο πάνω από την Ελλάδα αλλά και σε πολλά μέρη της Ευρώπης και όλου του κόσμου. Θα μπορούσαμε και μείς να απευθύνουμε το ίδιο ερώτημα, νομίζω στους Ιταλούς, τους Ισπανούς, τους Πορτογάλους… αλλά και «γιατί δεν αντιδρούν οι Επανομιτες, οι Μηχανιωτες κλπ»  Πράγματι  τα τελευταία  χρόνια φαίνεται να είμαστε σιωπηλοί θεατές μιας συνεχιζόμενης υποβάθμισης του βιοτικού μας επίπεδου ως αποτέλεσμα μιας καταστροφικής για τον τόπο νεοφιλελεύθερης πολιτικής, που εν πολλοίς μας επιβάλλεται από τους «εταίρους» μας. Για να αναφέρω επιγραμματικά: υψηλή φορολογία, απογείωση μισθών και συντάξεων, κατάργηση εργατικών δικαιωμάτων, ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας, μετανάστευση επιστημόνων, κλπ. Η κρίση και τα μνημόνια έχουν συσσωρεύσει μια σειρά προβλήματα σε όλα τα επίπεδα στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Παρόλα αυτά, ειδικά τα τελευταία 5 χρόνια, δεν υπάρχει καμιά αντίδραση παρόλη την συνεχιζόμενη επιδείνωση. Τι συμβαίνει λοιπόν; Θέλουμε μια εξήγηση. Είναι αυτό έκφραση συναίνεσης στην κυβερνητική πολιτική, ή αντίθετα έκφραση απαξίωσης της πολιτικής και των πολιτικών? Μοιρολατρική αποδοχή της κατάστασης και σημάδι μαζικής απογοήτευσης ή μήπως η αναμονή των εκλογών μας κρατά σε στάση αναμονής; Σε κάθε πρίπτωση πάντως, είναι φανερό ότι τα προβλήματα από μόνα τους δεν μπορούν να προκαλέσουν την αντίδραση του κόσμου. Τι είναι λοιπόν αυτό που μπορεί να την πυροδοτήσει; Θέλουμε μια απάντηση.
Σε ότι αφορά τις ευθύνες, είναι γεγονός ότι ευθύνεται η λανθασμένη πολιτική που εφαρμόστηκε όλα αυτά τα χρόνια αλλά έχουν μεγάλη ευθύνη και οι πολιτικοί εντός και εκτός Ελλάδας, που υπέδειξαν και εφάρμοσαν αυτή την πολιτική. Στόχος  μας με την κουβέντα αυτή δεν είναι να αποδώσουμε ευθύνες σε πρόσωπα και κόμματα. Αλλά να εστιάσουμε στο θέμα της συλλογικής ευθύνης των ελλήνων, αν υπάρχει και πως ορίζεται. Λένε: «Οι λαοί έχουν τους ηγέτες που τους αξίζουν», ισχύει? Έχουμε την πλήρη ευθύνη για την κατάσταση αυτή στο βαθμό που εκλέγουμε τους πολιτικούς μας, ή υπάρχουν εξηγήσεις, ελαφρυντικά και διαβαθμίσεις;
Τέλος, θέλουμε όλοι, νομίζω, να ξέρουμε αν μπορεί να αλλάξει αυτή η παθητική κατάσταση του σήμερα και κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορεί να γίνει αυτό. Πρέπει να γίνει χειρότερη η κατάσταση για να αρχίσει η κίνηση της αντίδρασης? Και σε ποια κατεύθυνση θα στοχεύει αυτή η αντίδραση. Είναι νομίζω δύσκολα ερωτήματα, που ελπίζω με τη συζήτηση αυτή να βοηθηθούμε όλοι να προσεγγίσουμε τα θέματα και να δώσουμε ίσως ο καθένας την δίκη του απάντηση. Εμείς πάντως πιστεύουμε ότι η αντίσταση στην κακοποίηση της ζωής μας είναι μονόδρομος.
Και στο σημείο αυτό να σας παρουσιάσω τους δυο εισηγητές μας, φίλους απ`τα παλιά: ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Απόστολος Λυκεσάς και ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Δημήτρης Μάνος. Ας τους ακούσουμε. 

Η εισήγηση του Απόστολου Λυκεσά
«Γιατί δε ξεσηκωνόμαστε;» έγραφε η αφίσα και η κύρια απάντηση σε πρώτη φάση είναι «γιατί απλά κανείς δε μας κάλεσε να ξεσηκωθούμε».
Τώρα το γιατί δε μας καλεί κανείς να ξεσηκωθούμε είναι η απόρροια της γνώσης που έχουν για την απάντηση που θα έπαιρναν. Η απάντηση λοιπόν για μένα είναι απλή και παράλληλα εξόχως τρομακτική: «γιατί κανένας δεν έχει τίποτα καλύτερο να προτείνει».
Η ιστορία μας διδάσκει ότι για να υπάρξει αντίδραση πρέπει να υπάρχει μια αφόρητη κατάσταση ή να έχουμε έναν επιδιωκόμενο στόχο.
Τώρα, κοντά στο ‘γιατί’ πρέπει να υπάρχει και απάντηση σε κάποια ερωτήματα: ποιος θα ξεσηκωθεί; κόντρα σε ποιους; με ποια όπλα; και τι θα επιδιώκει να κάνει;
Επίσης, ποιά θα είναι η κοινωνική σύσταση του ξεσηκωμού; Παλιά ας πουμε έλεγαν, θεωρητικά μιλώντας, «το προλεταριάτο». Τώρα, με ποια προτάγματα θα εκπροσωπούνταν μια λαϊκή κυριαρχία;
Στις μέχρι τώρα επαναστάσεις (1879, 1848, 1917, 1821), ο κόσμος ήταν ένα διακοσμητικό ντεκόρ. Εργαλείο χρήσιμο οπωσδήποτε αλλά με τον ερχομό της νίκης όλοι ανέθεταν σε κάποιον άλλο τις ευθύνες πχ ας αναλάβει ο Μαυροκορδάτος και νάχουμε και τον Κολοκοτρώνη να βαστάει τα γκέμια. Εν ολίγοις κάντε ότι είναι να κάνετε και εμείς μετά θα κρίνουμε αν ήταν αποτελεσματικά.
Είμαστε σε μια ιστορική φάση που φαίνεται ότι όλα γίνονται και κρίνονται από την αποτελεσματικότητα. Δλδ. κέρδισε ο συριζα τις εκλογές και σκεφτόμαστε το τι μπόρεσε να κάνει απ’ το πρόγραμμά του. Έκανε το 10% ή το 20 ή το 110%;
Τώρα πως ορίζουμε μια φτώχια. (σε συνάρτηση με τη δυστυχία). Ο μαρξισμός είναι η μόνη θεωρία που είχε νόημα. Μια σειρά ακαδημαϊκών και αρκετές ‘σέχτες’ θεωρητικές (και γω μαζί), θεωρώ ότι  σας έχουμε πλήρως απονευρώσει. Η απονευρωση αυτή ως εργαλειο εχει επικαιροποιηθεί και σήμερα. Με την ίδια ορολογία ακριβώς.
Αυτά που σας λεω ειναι απογοητευτικά αλλά δεν είναι μηδενιστικα. Είναι μια αναζήτηση για το πώς θα πιασουμε τον ταυρο απ τα κερατα κι όχι πως θα τον αρμεξουμε
…Κοιτάξτε τριγύρω, τι σήμαινε ο ξεσηκωμος, τι χάος και δυστυχία προέκυψε με την ευκολη καταστροφή των μηχανισμων των κρατών (υγεια, νερο, ρευμα) στην Αφρικη, Λιβανο, Ιρακ, Αφγανισταν, Αίγυπτο κλπ, λαούς που ξεσηκώθηκαν διεκδικώντας.
…Υπάρχει ένα κεντρικο θεμα σημερα που εχει να κανει με την πληροφορηση.
Την έχουν κανει αναγκαιότητα. Τρομακτικη εκμετάλλευση του συστηματος.
Παραγωγή συμβαντων εν ειδη ακτιβιστικων ενεργειων. Πολύ προχωρημένο.
Αυτή η πολιτική υποτάσεται στο εφημερο (που αναγκαστικα είναι ρηχο) κι αυτο είναι μια ψευδαίσθηση ελευθεριας.
…Γιατί δεν ξεσηκώνονται;
Γιατι υπαρχει το μεγάλο κράτος. Ο στρατός, οι παπαδες κι οι δικαστες. Ο μαρξ λεει, «δημοκρατια είναι το καθεστως που δε χρησιμοποιει τη βια επειδη εχει γεμισει ενοχές». Και υπαρχουν ουκ ολιγες ενοχες. Και γι αυτό δε χρησιμοποιείται ο στρατός. (τα ματ είναι παιδικές ιστορίες μπροστά σε στρ/κες επεμβάσεις )
Δε θελω να βρεθω ποτε στη θεση να λεω ότι ειμαι αριστερος και να είμαι αριστερος εξ αιτίας της αξίας του  ανθρώπου. Και να δικαιολογώ γεγονοτα.
…Τώρα στα ερωτήματα:
Πώς φτάσαμε εδώ; Δηλαδή πού ειμασταν πριν 7 χρονια; Είμασταν καλά πριν 7 χρόνια; Υπάρχει συλλογική ευθύνη;
Περιμένουμε προτασεις για να βγούμε απ’ την κατάσταση.
Εγώ λέω ‘να μπούμε’ στην κατάσταση. Είμαστε εκτός και πρέπει να μπούμε.
Τι να κανουμε λοιπον; Πρέπει να κανουμε μια νεα διοίκηση, σαν μια νεα μυθολογία, να οργανωσουμε έναν ολοκληρο κόσμο προς μια κατευθυνση.
Και τέλος, αν θες να ξεσηκωθεις να ξερεις ότι δε θα υπαρχουν 35 μάρκες οδοντοκρεμες και 15 ειδών σαλαμια στο σούπερ μάρκετ. Ας σκεφτούμε και τη Βενεζουέλα που εχει μόνο ένα ειδος κωλόχαρτο…

Η εισήγηση του Δημήτρη Μανου
Θα ξεκινησω με μια ενσταση που αφορα την αφισα. Ένα είναι η λέξη ‘έλληνες’ (γιατι δε ξεσηκωνονται οι έλληνες) και δευτερο το σκιτσο του Αρκα που δειχνει έναν «αραχτό» στον καναπέ. Εγω πιστευω ότι η θεωρια του καναπέ, κατά βασιν αυτά τα 7 χρόνια της επίθεσης, αφορα μεριδες κοσμου «βολεμένων» οι οποιοι μιλούσαν για τον κοσμο που ηταν στους καναπεδες. Κι για να ξαναγυρίσω στο πρώτο, πριν μπω στο θεμα: ένα 6% των ελληνων έχει αυξησει κατά 40% τον πλούτο του. Καταλαβαίνουμε τωρα ότι όλοι οι ‘έλληνες’ δεν κόπτονται το ίδιο.
Λεμε ‘κριση’. Αρχιζει η εννοια της κρισης να υποκειμενοποιειται. Θαρρεις και Η κριση είναι ένα πραγμα αυθυπαρκτο. Αρα λοιπον για οτι περναμε, θεωρουμε ότι φταιει η κριση. Για τη φτωχεια φταιει η κριση. Για τον επερχομενο πόλεμο (δικη μου εκτιμηση ότι δεν ημαστε πολύ μακρια) θα φταιει η κριση. Κι ετσι φτανουμε σ ένα σημειο να γινεται κοινωνικα αποδεκτο ότι για όλα φταίει η κριση. ….Οι στατιστικες κι οι θεωριες λενε ότι «πρωτη φορα μεγαλωνει μια γενια που δεν εχει να ελπιζει». Διαπιστώνεται τεραστια συρρίκνωση της μεσαιας ταξης. Αρα η κατευθυνση που απαντιεται η κριση δεν είναι ουδετερη.
…αυτή η κριση είναι μια κριση αναπαραγωγης του συστηματος – δεν είναι καν κριση του κεφαλαιου – στο ζητημα της αναδιαταξης των πολιτικων και γεωπολιτικών συσχετισμων …και παρολο που η εκμεταλλευση εχει αυξηθει μεχρι εκει που δεν παει, βλεπουμε να μην γινονται επενδυσεις. Και γιατι δεν επενδυει το κεφαλαιο; Γιατι ξερει ότι τα ποσοστα κερδοφοριας που απαιτει δεν μπορει να υπαρξουν. Αρα πρεπει να γινει ανακατανομη του κόσμου (καταναλωτη) η οποια ανακατανομη γινεται μονο με γεωπολιτικες συγκρούσεις.
…τωρα υπαρχει ένα ερωτημα: πώς καταφερε το κεφαλαιο, μια κριση αναπαραγωγης του συστηματος, να την κανει κριση για το λαο με τεράστια προβληματα στους εργατες, αγροτες, επαγγελματιες, συνταξιουχους κλπ. Εδώ θα σταθω και θα πω ότι η εργατικη ταξη και ειδικα στον ιδιωτικο τομεα, ειχε πληγεί πολύ πιο μπροστα απ τα μνημονια και ειχαν διαλυθει τα εργασιακα δικαιωματα.
…σιγουρα δεν υπαρχει μια και μοναδικη απαντηση στο ερωτημα της αφισας. Ισως μια συνθεση των τοποθετησεων όλων μας εδώ μεσα να έδινε μια συνολικοτερη απαντηση. Αν και δε μπορουμε να μιλουμε για συλλογικες ευθυνες, σιγουρα υπαρχουν ευθυνες. …η πολιτικη που ακολουθειται εχει καταφερει να εκμηδενισει κατακτησεις που κερδήθηκαν σε βαθος μισου αιωνα. Υπο άλλες συνθηκες αυτό δε θα περνουσε. Κι ενας λογος που ‘ποναει’ αυτό σημερα είναι ότι η σημερινη κυβερνηση της λεγομενης αριστερας (μπαινοντας είναι αριστερα αλλα βγαινοντας την εχεις δεξια σου).
…τωρα, τι εκανε ο λαος όλα αυτα τα χρονια: 52 γενικες απεργιες με 7-8 απ’ αυτές να είναι τρανταχτες. Ειχαμε 500.000 κοσμο στις πλατειες. (εξ ου και ο φοβος του Γιουνκερ τον καιρο εκεινον. Αρα μην κατηγορουμε το λαο για όλα. Ο λαος δεν είναι ένα πραγμα. Στις πλατείες εκφραστηκαν τα πλατιά μικροαστικα στρωματα που καταλαβαιναν ότι αυτά που τους ειχαν τάξει με τον εξευρωπαισμό δεν το εβλεπαν και για τη διαφυλλαξη ακριβως αυτης της από κατω κινητοποιησης, υπηρχε μια κόντρα στο να μην υπεισελθουν στο κινημα σωματεια και συνδικατα. Αλλά δυστυχως δεν ευοδώθηκε η ολη προσπαθεια.
…κοινο συμπερασμα είναι ότι ο κοσμος εχει τους λογους του σημερα να είναι και στον καναπε ακομα. Γιατι συνειδητοποιησε ότι η «άλλη προοπτικη» δεν είναι ένα απλο ζητημα αλλαγης εκλογικου εξυπηρετητή ή αναθέτη. Δεν είναι ζητημα ενός νονμοσχεδιου. Δεν είναι ζητημα δραχμης ή ευρω.
… εδώ θα βαλω και τις ευθυνες της αριστερας (όλων των εκδοχων της αριστερας).
Για μενα το βασικο προβλημα είναι ότι η αριστερα δεν οργανωσε σε μια άλλη κατευθυνση τον κοσμο δλδ δεν εκανε πραξη αυτό που λεγεται λαϊκή αυτοοργανωση,  επενδυσε άμεσα στην εκλογικη αλλαγη, ειτε εμμεσα με την εννοια ότι καποιοι θα είναι επανω κι εμεις από κατω θα πιεζουμε ή απείχε γενικώς. Δεν μπορει, στο κινημα των εκπαιδευτικων, μετα από παρα πολύ μεγαλες κινητοποιησεις το 2013, να ψηφιζεται από ολες τις δυναμεις της αριστερας, η ληξη της απεργιας! Και θυμαμαι τοτε, σε μια συζητηση με τον Απόστολο (Λυκεσσα), διαφωνωντας, του είπα το προφητικό: «εισαι ο επόμενος στόχος». Και πράγματι, μετα τη όπως-όπως διαλυση της απεργιας των εκπαιδευτικων ήρθε το κλεισιμο της ΕΡΤ.
Γενικότερα τωρα, υπάρχει η προοπτικη να συνειδητοποιησουμε ότι χρειαζεται μια άλλη κατευθυνση, να οικοδομήσουμε κατι άλλο. Και το σημαντικο είναι ότι η καθηλωση αυτή (ας το πουμε και καναπε) που υπαρχει σημερα, οφειλεται σε μια τετοια αναμονη. Και δεν συνοδευεται απαραιτητα από απογοητευση. Γιατι μην ξεχναμε ότι ο κόσμος δεν ηταν και γοητευμενος με την εκλογη του συριζα. Αν θυμαστε ολοι λεγαμε «από τα 10 να κανει τα 2» και θα ειμαστε ευχαριστημενοι.
Η καθηλωση τώρα σε σχεση με την προοπτικη βάζουν κάποια ερωτηματα: σε ποια βαση να παλεψω, πώς θα οργανωθω, τι αποτελεσμα θα εχουν οι αγωνες μου και είναι βασικο θεμα αυτό, το να θεσουμε στον εαυτο μας τις σωστες ερωτησεις.
Μη ξεχναμε ότι στον καιρο των μνημονιων κερδηθηκαν και καποιοι εργασιακοι αγωνες. Παραδειγμα η Γενικη Ταχυδρομικη, η Vodafon, οι εργαζομενοι στο Λιμανι (εστω και χωρις τα συνδικατα τους).
Αρα υπαρχει αναγκη αντιστασης αλλα υπαρχει και αναγκη συντονισμού αυτού του εγχειρήματος. Μια αναγκη δημιουργιας μετώπου που θα προσπαθησει να αναμετρηθει ΣΗΜΕΡΑ μ’ αυτην την πολιτικη. Ενός μετωπου με αντικυβερνητικό προσανατολισμό, αντιπολεμικό και αντιιμπεριαλιστικό προσωπο και αντισυνδικαλιστική κατευθυνση.
Και τελος θα ηθελα μια αυτοκριτική απ’ ολη την αριστερα για το πώς φτασαμε ως εδώ (ηττα). Και πώς το ζητημα της ανοικοδομησης του σοσιαλισμού από την εργατική ταξη, έγινε ΜΗ αρμοδιότητά της.
Και δε λεμε να επιστρεψουμε στο παλιό. Ας μη ξεχναμε: Η καταργηση του 8ωρου εγινε επι Καραμανλη. Οι μεγαλυτερες ιδιωτικοποιησεις εγιναν επι Σημιτη. Και τοσα άλλα. Βεβαια δεν υπηρξε η τωρινη ισοπεδωση.
Αρα πρεπει να οργανωσουμε την πάλη μας για να μπορεσουμε να αναμετρηθουμε με αυτή την πολιτικη. Και αυτό προϋποθετει την αναμέτρηση της αριστεράς (στις οποιες εκφρασεις της) με τον εαυτό της. Για να βρει το βηματισμο για κοινα σημεια δρασης και το κυριότερο να μπορει να συζητάει για το πώς και το γιατι φτασαμε ως εδώ.
Και κλεινω με Μρεχτ: «στους καιρους της αδυναμίας, ειτε φταις ειτε δε φταις αν δε παλεψεις θα πεθανεις»*

*Μπέρτολτ Μπρεχτ: «Κουράστηκες»

«Λες: Πολύ καιρό αγωνίστηκες.
Δεν μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς.
Άκου λοιπόν: Είτε φταις είτε όχι:

Σαν δε μπορείς άλλο να παλέψεις, θα πεθάνεις.

Λες: Πολύ καιρό έλπιζες. Δεν μπορείς άλλο πια να ελπίσεις.
Έλπιζες τi; Πως ο αγώνας θαν’ εύκολος;
Δεν είν’ έτσι. Η θέση μας είναι χειρότερη απ’ όσο νόμιζες.
Είναι τέτοια που: Αν δεν καταφέρουμε το αδύνατο Δεν έχουμε ελπίδα.
Αν δεν κάνουμε αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας ζητήσει Θα χαθούμε.

Οι εχθροί μας περιμένουν να κουραστούμε.
Όταν ο αγώνας είναι στην πιο σκληρή καμπή του.
Οι αγωνιστές έχουν την πιο μεγάλη κούραση.
Οι κουρασμένοι, χάνουν τη μάχη.»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου